Σελ. 3

Ηρόδοτο, Στράβωνα, Απολλόδωρο, Διόδωρο και άλλους αναφορικά με τις Αμαζόνες στην Σκυθία και Φάσιδα, την Μικρασία, στα νησιά και αλλού.

Ώστε κατά την ομηρική και την επόμενη εποχή οι Αμαζόνες ήσαν λάτρεις του Απόλλωνα και της Άρτεμης, όπως ακριβώς οι Αθηναίοι λάτρευαν την Αθηνά, την οποία μάλιστα είχαν ως προστάτιδα της πόλης τους.

γλωσσολογική ανάλυση της λέξεως

Ποιά είναι όμως η πραγματική σημασία της λέξης Αμαζών; Αυτό απασχολούσε ανέκαθεν και απασχολεί ακόμη τους σοφούς, ενώ έχουν διατυπωθεί πάρα πολλές γνώμες, κάποιες ασθενέστερες των άλλων, όλες όμως ελάχιστα ανταποκρινόμενες στην αλήθεια.

Άλλοι παράγουν τη λέξη από το στερητικό «α» και την λέξη μαζός,1 διότι αφαιρούσαν (έκαιγαν ή έκοβαν) τον ένα μαστό ώστε να χειρίζονται το τόξο χωρίς πρόβλημα! Περισσότερο αψυχολόγητη (παράλογη) εξήγηση δεν είναι δυνατόν να υπάρξει· η γυναίκα, όντας από την φύση της φιλόκαλη και φιλάρεσκη, είναι πολύ πιθανότερο να προτιμούσε τον θάνατο από του να αυτοακρωτηριαστεί δια της αποκοπής ενός τόσο προσφιλούς μέλους του σώματός της, λόγω του οποίου κομψευόμενη επαινείται και υπερηφανεύεται.

Άλλοι, όπως ο Φιλόστρατος, αναλύει την λέξη ως προερχόμενη από το «μη μάζα τρέφεσθαι», διότι έτρεφαν δήθεν τα παιδιά τους με το γάλα των φοράδων, εξήγηση ανάξια προσοχής.

Άλλοι την θέλουν να παράγεται από το επιτατικό «α» και την λέξη «μαζός», η οποία σημαίνει τις πολύμαστες, σε σχέση με την πολύμαζον Εφεσία Άρτεμη, αλλά ούτε και αυτή είναι στον σωστό δρόμο, όπως έχει ήδη παρατηρήσει και ο Ηρωδιανός.

Άλλοι την παράγουν από το στερητικό α και μάζα, ή από το αμαζώσαι, ή από το α και μάσειν. Άλλοι, όπως ο Benloew, την θεωρούν ξενική (όχι Ελληνική), παραγόμενη από το εβραϊκό amah (συγγενές του χαλδαϊκού azeu = όπλο) ή από το επίθετο az (θηλ. azah), που σημαίνει τον ισχυρό. Σύμφωνα με τον ίδιο και οι πόλεις Αμισός και Αμάσεια συγγενεύουν με τις εβραϊκές λέξεις amir (ισχυρός) και amarjah (ρωμαλέος).

Άλλοι από το στερητικό α και την ζενδική λέξη μασ’ να (άντρας) ή από την κιρκασιακή μάζα = Σελήνη.

Υπάρχουν και εκείνοι που ισχυρίζονται ότι είναι παραφθορά της καλμουκικής λέξης αεμέτζαιν, η οποία σημαίνει «ρωμαλέα γυναίκα». Και ο δικός μας Παύλος Καρολίδης, ο οποίος αναφέρει τα πάντα στους Καππαδόκες –όντας Καππαδόκης ο ίδιος–, παράγει την λέξη από το αρμενικό amandani, το οποίο σημαίνει τον επήλυδα, τον ξένο, παράγωγη η ίδια από το περσικό amden (έρχεσθαι).2 Άστοχη και αυτή η εξήγηση, όπως και όλες οι άλλες, τόσο μάλιστα ώστε ούτε από μακριά αγγίζουν την αλήθεια.

η λύτρωση…

Και όμως η εξήγηση της λέξης είναι απλούστατη. Οι αρχαίοι τις Αμαζόνες, ως πολεμικές γυναίκες, τις θεωρούσαν κόρες του Άρη. Ο πολεμοχαρής αυτός θεός με μεταγενέστερη προέλευση, προσέλαβε ιδιότητες που κυρίως αναφέρονται στον θεό Απόλλωνα–Ήλιο και είχε στενότατη συγγένεια με αυτόν· για τον λόγο αυτόν και οι Αμαζόνες, αν και θεωρούνται κόρες του Άρη, ήσαν κυρίως αφοσιωμένες στην λατρεία του Απόλλωνα και της αδελφής του Άρτεμης.

1 Απολλόδωρος Β 5,9

2 Λεξικό, Εγκυκλοπαιδικόν, Ν. Πολίτη, Α 87. Μεγάλη Εγκυκλοπαιδεια, Α142. Ιστορία Κ. Παπαρηγόπουλου 1925, τομ. Α. Εισαγωγή των Ο, οα και ρλστ. Ελευθερουδάκη Εγκυκλοπαιδικόν Λρξικόν Α 858. Ελληνική Μυθολογία, P. Decharme, met. Αδ. Αδαμμαντίδου 15.

Ελληνικά