Σελ. 2

Ελληνικά

Έτσι και η ηθική φιλοσοφία των ελλη­νιστικών χρόνων παραχώρησε τη θέση της στη θρησκευτικότητα, που άρχισε από τη ρωμαϊκή εποχή και κυριάρχησε πά­νω στη σκέψη του ανθρώπου. Η εξουσία των γαιοκτημόνων ευ­γενών, μέσω της απολυταρχίας και του κλήρου, βύθισε την αν­θρωπότητα στο σκοτάδι του Μεσαίωνα, από το οποίο την έ­βγαλε η αστική τάξη με την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό.

Οι νέες κοινωνικές δυνάμεις, που αναπτύχθηκαν μέσα στους κόλπους του φεουδαρχικού συστήματος (έμποροι, βιοτέχνες, τραπεζίτες, γιατροί, νομικοί, διανοούμενοι κ.λπ.), αφού απέκτησαν οικονομική και κοινωνική δύναμη, απαίτησαν αλλαγή του καθεστώτος των γαιοκτημόνων ευγενών.

Η αυστηρή ενότητα στην οποία είχε συμπυκνωθεί η μεσαιω­νική ζωή, ως αποτέλεσμα των μεγάλων πολυεθνικών ενοτήτων που αποτελούσαν οι αυτοκρατορίες, δεν ανταποκρινόταν πλέον στις ανάγκες των νέων κοινωνικών δυνάμεων. Η εθνική συνείδηση αφυπνίζεται και παρατηρείται μια τάση για αποκέντρωση. Στα διάφορα έθνη δημιουργείται ένας διαφορετικός τρόπος ζωής.

Η εθνική αφύπνιση οδηγεί στη διάλυση των αυτοκρατοριών και στη δημιουργία των εθνικών κρατών, κάτι ανάλογο με τις πό­λεις–κράτη της Ελλάδας, πριν από τους ελληνιστικούς χρόνους.

Στο πνευματικό επίπεδο η διάσπαση των αυτοκρατοριών α­ντανακλά στη διάσπαση της θρησκείας, που σημαίνει ότι έπα­ψε να κυριαρχεί στην επιστημονική ζωή μια ενιαία επιστημονική πεποίθηση, τουλάχιστον φανερά.

Η αντιπαράθεση και η διαμάχη των διαφορετικών θρησκευ­τικών δογμάτων καλλιεργούν την κριτική σκέψη και απελευθε­ρώνουν την επιστήμη από τη θρησκεία.

Η Αναγέννηση χώρισε τη φιλοσοφία από τη θρησκεία, (στην Ελλάδα ποτέ). Η φιλοσοφία, με τη σειρά της, κλόνισε την αντίληψη ότι η κρα­τική εξουσία πηγάζει από τον θεό και ασκείται στο όνομα του θεού.

Παράλληλα με την πνευματική ανάπτυξη άρχισε και μια πο­λιτική ζύμωση για περιορισμό της απόλυτης μοναρχίας και ρι­ζική αλλαγή ολόκληρης της κοινωνίας. Η ανάγκη των αστών να αποδείξουν με λογικά επιχειρήματα την αναγκαιότητα περιορισμού της απολυταρχίας των γαιοκτημόνων ευγενών και του κλή­ρου, έδωσε μεγάλη ώθηση στη θεωρητική σκέψη και η φιλοσοφία που αναπτύχθηκε τον 17ο και 18ο αι. φέρει το όνομα "Διaφωτισμός". Ο διαφωτισμός, ως ιδεολογική έκφραση, και ο φιλελευθερισμός, ως πολιτική, αποτέλεσαν τα όπλα των αστών στον αγώνα τους κατά της απολυταρχίας.

Οι αστοί, ειρηνικά στην Αγγλία, με επανάσταση στη Γαλλία και με μακροχρόνιους αγώνες στη Γερμανία, κατάφεραν να ε­λέγξουν την εξουσία και να επιβάλουν το αστικό κοινοβουλευτικό καθεστώς.

Πρότυπο του φιλελεύθερου κοινοβουλευτικού αστικού καθε­στώτος αποτέλεσε η Αγγλία. Το φιλελεύθερο κοινοβουλευτικό αστικό καθεστώς αποτελεί το μεταβατικό στάδιο από το κράτος των γαιοκτημόνων ευγε­νών στο κράτος του κεφαλαίου.

Σ’ αυτό το μεσοδιάστημα, που κράτησε περίπου ενάμιση αιώ­να, τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας είχαν οι αστοί επι­χειρηματίες, που ήταν λίγο πολύ ίσης δυναμικότητας μεταξύ τους.

Το διάστημα αυτό χαρακτηρίζεται για τις περισσότερες χώ­ρες της Ευρώπης (εκτός από τη Γαλλία της επαναστατικής πε­ριόδου) από τη συγκυριαρχία των αστών με τους γαιοκτήμονες ευγενείς. Με τη διάκριση των εξουσιών οι αστοί έλεγχαν το κοινοβούλιο και οι γαιοκτήμονες ευγενείς το κράτος. Η απόλυτη μοναρχία έγινε συνταγματική μοναρχία και οι αποφάσεις δεν παίρνονταν στην Αυλή του μονάρχη αλλά στο κοινοβούλιο.

Η νομοθετική εξουσία αναδείχτηκε σε κυρίαρχη εξουσία, που επιβλήθηκε στο κράτος και στον λαό. Το κράτος δεν είχε το δι­καίωμα να παρεμβαίνει στον πολιτικό και κοινωνικό χώρο, πα­ρά μόνο για την εφαρμογή των νόμων που είχαν αποφασιστεί στο κοινοβούλιο από τους βουλευτές. Ως βουλευτές εκλέγονταν μόνον όσοι ανήκαν στα ανώτερα στρώματα της κοινωνίας, δη­λαδή οι πλούσιοι αστοί και οι πλούσιοι και μορφωμένοι ευγενείς.

Δικαίωμα ψήφου για την ανάδειξη των βουλευτών είχαν μό­νον όσοι διέθεταν μεγάλη περιουσία. Η εγγραφή στους εκλογι­κούς καταλόγους εξαρτιόταν από το ύψος του φόρου που πλή­ρωναν.