Σελ 2

Ελληνικά

Όσοι θέλουν να σκιαγραφήσουν το πορτρέτο της μεγάλης αυτής προ­σωπικότητας, δεν έχουν παρά να στηριχτούν στις λίγες φράσεις που έχει διασώσει η ιστορία για τον μεγαλύτερο πολιτικό και­νοτόμο όλων των εποχών.

Ήταν αδιάφθορος και δίκαιος προς την πολιτεία, λέει ο Αριστοτέλης.

Ήταν φτωχός αλλά αξιοπρε­πής και ποτέ δεν δέχτηκε την παραμικρή βοήθεια από τους φίλους του, λέει ο Διόδωρος.

Ενέπνεε φόβο στους ολιγαρχικούς και ήταν άκαμπτος στην απαίτηση ευθυνών και στην καταδίωξη εκείνων που αδικούσαν τον λαό, λέει ο Πλούταρχος.

Ο Αιλιανός τον κατατάσσει στους φιλοσόφους για τη μεγάλη του μόρφω­ση. Οι σποραδικές φράσεις που υπάρχουν στον Αριστοτέλη, στον Πλούταρχο, στον Αιλιανό και στον Διόδωρο, παρατηρεί η Αθηνά Καλογεροπούλου, παρουσιάζουν την εικόνα ενός ακέ­ραιου ανθρώπου. Μολονότι η μεταρρύθμιση που έκανε στο πο­λίτευμα ήταν σημαντική, οι μεταγενέστεροι δεν βρήκαν τίποτε ε­πιλήψιμο να του προσάψουν, όποιες και αν ήταν οι πολιτικές τους ιδέες... Εξ αιτίας της αποφασιστικής πολιτικής του γραμμής φαί­νεται πως απέκτησε πολλούς εχθρούς, και πρέπει να είχε γίνει το φόβητρο των αριστοκρατικών, ιδιαίτερα εκείνων που είχαν λό­γους να φοβούνται τη δικαιοσύνη του, τις άκαμπτες αρχές του και τη συνέπεια της πολιτικής του.

Ο Εφιάλτης προετοίμαζε προσεκτικά το κίνημα για την ανατροπή του πολιτεύματος και αναζητούσε την κατάλληλη ευκαιρία για να δώσει το αποφασι­στικό χτύπημα. Ο Αριστοτέλης φέρει αναμεμειγμένο στο κίνημα του Εφιάλτη και τον Θεμιστοκλή, παρασυρμένος ίσως από τις διαδόσεις που κυκλοφορούσαν οι ολιγαρχικοί, για να βρουν α­φορμή να τον εξοντώσουν, αλλά και να μειώσουν την προσωπικότητά του παρουσιάζοντάς τον ως κοινό καταδότη.

Στη μεταρρύθμιση αυτή, λέει ο Αριστοτέλης, είχε συνεργάτη τον Θεμιστοκλή, ο οποίος ανήκε μεν στον Άρειο Πάγο, αλλά ε­πρόκειτο να δικαστεί για συνεννοήσεις με τους Μήδους. Θέλο­ντας ο Θεμιστοκλής να καταλυθεί η Βουλή του Αρείου Πάγου, στον μεν Εφιάλτη είπε ότι επρόκειτο να τον συλλάβουν, στους δε Αρεοπαγίτες είπε ότι θα τους υποδείξει μερικούς που συνωμο­τούν κατά του πολιτεύματος. Και συνεχίζοντας ο Αριστοτέλης λέει πως ο Θεμιστοκλής, οδήγησε (τους Αρεοπαγίτες) στο μέ­ρος όπου βρισκόταν ο Εφιάλτης για να τους δείξει τους συγκεντρωμένους και μίλησε με ζωηρότητα μαζί τους.

Ο Αριστοτέλης επιδιώκει να μειώσει και την προσωπικότητα του Εφιάλτη, λέγοντας ότι πίσω απ’ αυτόν ήταν ο Θεμιστοκλής, όπως αργότερα ο Πλούταρχος θα πει ότι πίσω από τον Εφιάλ­τη βρισκόταν ο Περικλής.

Ο Αριστοτέλης τα μπερδεύει όμως με τις χρονολογίες και πα­ραγνωρίζει το γεγονός ότι όταν ο Εφιάλτης κατέλυσε την ε­ξουσία του Αρείου Πάγου, ο Θεμιστοκλής ήταν εξόριστος. Αν ο Θεμιστοκλής είχε με οποιονδήποτε τρόπο συνεργήσει στο κί­νημα για την κατάλυση της εξουσίας του Αρείου Πάγου και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας, μετά την επιτυχή έκβαση του κινήματος είναι βέβαιο ότι θα επέστρεφε πανηγυρικά στην Αθή­να, για να θέσει τον εαυτό του και τις ικανότητές του στην υ­πηρεσία της δημοκρατίας. Το ότι παρέμεινε εξόριστος και με­τά την πτώση του Αρείου Πάγου δείχνει πως ήταν αντίθετος στο κίνημα για την εγκαθίδρυση δημοκρατίας και θα επεδίωκε ίσως την επαναφορά του πολιτεύματος του Κλεισθένη. Ο Εφιάλτης δεν ήταν αριστοκράτης μεταρρυθμιστής όπως ο Σόλων και ο Κλεισθένης, αλλά λαϊκός επαναστάτης.

Το κίνημα είχε πάρει μεγάλες διαστάσεις και η ευκαιρία που ζητούσε ο Εφιάλτης για την ανατροπή του πολιτεύματος δόθη­κε το 462 π.Χ. Τότε είχαν δημιουργηθεί οι κατάλληλες συνθήκες για την κατάλυση της εξουσίας των ευγενών και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας.