Σελ. 2

Ελληνικά

 Ο Κλεισθένης προχωράει πιο πέρα από τον Σόλωνα και πα­ραχωρεί το δικαίωμα του Αθηναίου πολίτη σε όλους τους κα­τοίκους της Αττικής, Αθηναίους και μετοίκους, Ίωνες και "Ορ­γεώνες", πλούσιους και φτωχούς, χωρίς καμιά απολύτως διά­κριση.

Έγιναν όλοι δημότες του δήμου της κατοικίας τους και γρά­φτηκαν υποχρεωτικά στα "ληξιαρχικά γραμματεία", δηλαδή στους δημοτικούς καταλόγους του δήμου τους. Στο εξής ο κά­θε Αθηναίος υποχρεωνόταν να αναφέρει στα στοιχεία της ταυ­τότητάς του –εκτός από το όνομά του και το όνομα του πατέρα του– όχι το όνομα του γένους του, αλλά το όνομα του δήμου στον οποίο ανήκε. Για να αποτρέψει το ενδεχόμενο να συγκεντρωθούν με τον καιρό όσοι ανήκαν στο ίδιο γένος στους δή­μους της ίδιας φυλής, όρισε ότι όποιος αλλάζει τόπο κατοικίας, δεν θα γράφεται δημότης στον δήμο που μετοίκησε, αλλά θα πα­ραμένει δημότης του αρχικού του δήμου.

Έτσι έσπασε η πολιτική σύνδεση των αρχηγών των γενών με τα μέλη τους και δεν μπορούσε να γίνει εκμετάλλευση του συγ­γενικού και θρησκευτικού αισθήματος για πολιτική επιρροή. Απέκοψε τους αρχηγούς των γενών από την πηγή από την οποία αντλούσαν τη δύναμή τους, και τους απλούς Αθηναίους από την πολιτική κηδεμονία των αρχηγών τους. Στη θέση της ομάδας δη­μιούργησε άτομα-πολίτες. Τη θέση του πιστού μέλους πήρε ο υπεύθυνος πολίτης.

Ο Κλεισθένης δεν δημιούργησε δικό του πολίτευμα, αλλά έ­θεσε σε εφαρμογή το πολίτευμα του Σόλωνα, βελτιωμένο προς το δημοκρατικότερο. Την εξουσία θα ασκούσαν οι άρχοντες, οι οποίοι και στο νέο πολίτευμα έπρεπε να ανήκουν υποχρεωτικά στην πρώτη τάξη των ευγενών, την εποπτεία δε της πολιτείας θα ασκούσε η Βουλή του Αρείου Πάγου.

Οι άρχοντες, που έγιναν δέκα για να αντιστοιχεί ένας σε κάθε φυλή, θα εκλέγονταν από την Εκκλησία του δήμου και ο κατά­λογος των υποψηφίων αρχόντων θα καταρτιζόταν από τις φυλές.

Η σημαντικότερη αλλαγή έγινε στη Βουλή των τετρακοσίων, την οποία στο εξής θα αποτελούσαν πεντακόσιοι βουλευτές, πε­νήντα από κάθε φυλή, και στην οποία είχαν δικαίωμα και οι με­σαίοι Αθηναίοι που ανήκαν στην τάξη των ζευγιτών.

Οι νέοι πολίτες, δηλαδή οι Οργεώνες και οι μέτοικοι, δεν κατατάχθηκαν στις τάξεις ανάλογα με το ετήσιο εισόδημά τους, αλλά τοποθετήθηκαν όλοι στην τελευταία τάξη, στους θήτες.

Και με τη μεταρρύθμιση του Κλεισθένη το πολίτευμα παρέ­μεινε ολιγαρχικό–αριστοκρατικό με ενεργότερο πολιτικό ρόλο των μεσαίων Αθηναίων, που τους επετράπη να γίνονται και βουλευτές, και αναβάθμισε τον ρόλο των απλών πολιτών, που μπο­ρούσαν πλέον να μετέχουν σαν άτομα–πολίτες στα θεσμικά όρ­γανα που τους επιτρεπόταν.

Η μεταρρύθμιση του Κλεισθένη δεν απέβλεπε στην κατάρ­γηση της εξουσίας των ευγενών, αλλά στον εκσυγχρονισμό της.

Εξάλειψε τις αιτίες που δημιουργούσαν τις εμφύλιες διαμά­χες για την εξουσία, και δημιούργησε ένα καθεστώς ισονομίας και ισηγορίας για όσους ανήκαν στην πρώτη τάξη των ευγενών, ώστε να διεκδικούν με ίσους όρους την εξουσία και να μην μπο­ρεί να την καταλάβει πλέον ο τοπικός "ηγεμόνας" στηριζόμενος στην ισχύ του γένους του.

Ο Κλεισθένης δεν επιδίωξε, επομέ­νως, να διασπάσει την ανώτερη (ιθύνουσα) τάξη και χρειάστηκαν πολλά ακόμα χρόνια για να διασπαστεί –και όχι οριστικά– και ακόμα